01

YEŞİL ÇEKİRDEK

Sayfa 7

Kahve
Ağacı

Yüzyıllar boyunca kahve, Afrika ve Orta Doğu'ya ve oradan dünyaya yayıldı. Yemen'den gizlice kahve çekirdeklerini çıkaran azizlerden Avrupalı iktidarların kolonilerinde yeniden ekmelerine kadar bunun nasıl gerçekleştiğine dair düzinelerce hikâye var.

Bugüne döndüğümüzde kahve; Afrika, Asya ve Latin Amerika'nın bazı bölgelerinde mahsul ekonomilerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Üretim yapmayan ülkeler ise her gün kahve kavurma ve büyük miktarlarda tüketme konusunda gelişmektedir.

Kahve ağacında kırmızı kirazlar

Peki, bu içecek aslında nedir ve neyden yapılmıştır?

Topraktan filizlenen kahve fidesi

Kahve, bir tohumdur. Kahve bitkisinin her bir kiraz benzeri meyvesinde bu tohumlardan ikisini görebilirsiniz.

Kahve bitkisi yaklaşık 9 metreye kadar büyüyebildiği için ağaç olarak da sınıflandırılabilir. Ancak kahve çiftliklerinde, hasadı kolaylaştırmak için budanır ve daha çok çalı gibi görünür.

Sayfa 8

Dallar,
Çiçekler
& Kirazlar

DALLAR ve YAPRAKLAR

Kahve bitkisinin ana gövdesinden birincil, ikincil ve üçüncül yatay dallar uzar. Bunlardan koyu yeşil, mumsu yapraklar çiftler halinde büyür. Yapraklar, fotosentezin gerçekleştiği yer olduğu için bitki için esastır. Başka bir deyişle, yaprak olmasaydı enerji de olmazdı ve enerji olmadan bitkiler asla kahve çekirdeklerimizi içeren lezzetli kirazları yetiştiremezlerdi.

Kahve dallarında olgunlaşan kirazlar
Beyaz kahve çiçekleri
ÇİÇEKLER

Kahve bitkisi yaklaşık üç veya dört yaşına geldiğinde ilk kez çiçek açacaktır. Küçük, narin, beyaz çiçekler, yaprakların ve dalların birleştiği yerde büyür ve tatlı bir aroma verir. Çiçekler, bitkinin üreme kanallarının bulunduğu yerdir. Başka bir deyişle, yapraklar ve çiçekler, kahve bitkisinin çoğalmasına ve kendini sürdürmesine yardımcı olur.

KİRAZLAR

Çiçeklenmeden altı ila sekiz hafta sonra, çiçeklerin bulunduğu yerde kiraz benzeri bir meyve görünür. Olgunlaşmamış kirazlar yeşildir; zamanla çeşitliliğe bağlı olarak kırmızı, sarı, turuncu ve hatta pembeye dönüşürler ve olgunlaştıkça daha tatlı hale gelirler. Kirazlarda bulunan kafein ise bir savunma mekanizması olarak açığa çıkmıştır ve aslında yırtıcı hayvanların çoğuna karşı caydırıcı bir rol oynar. Fakat bu durum kahve meyvesinin en kötü zararlılarından biri olan Coffee Borer Beetle (Kahve Kurdu Böceği) için caydırıcı değildir çünkü Coffee Borer kafeinle hayatta kalır.

Kahve kirazları dalda
Sayfa 9

Kiraz
Katmanları,
Tohumlar
& Türler

Kahve kirazlarının içerisinde birçok katman bulunur. Kahve kirazının derisi ekzokarp olarak adlandırılır. Cascara olarak bilinen bu derinin altında ise Pulp yani mezokarp katmanı bulunur. Pulp'ın iç tabakası ise Müsilaj olarak adlandırılır. Müsilajın alt katmanı ise Parşömen olarak adlandırdığımız endokarptır. Sonrasında ince bir epidermis katmanı olan Silverskin bulunur.

Silverskin kavurma esnasında Chaff olarak çekirdekten ayrılır. Silverskin'den sonra ise birbirine dönük iki adet kahve tohumunu (çekirdeğini) görebiliriz.

Kahve kirazı katmanları diyagramı
Kahve fidesi çimleniyor
TOHUMLAR

Her kirazın içinde iki küçük tohum bulunur. Bazı kirazlar Peaberry olarak adlandırılan, tek bir tohuma sahiptir. Bu durum kirazların yaklaşık %5'inde görülür. Tohumlar, kahve çekirdekleridir ve en sevdiğimiz içeceğe dönüşmeden önce bir dizi kapsamlı aşamadan geçerler.

KAHVE BİTKİSİNİN TÜRLERİ

Kahve meyvesinin yüzden fazla farklı türü vardır ve her tür, farklı çeşitlere ayrılabilir. Bu türlerin hepsinin kahvenin tadı, ne kadar kafein içerdiği ve nasıl büyüdüğü üzerinde etkisi vardır.

Sayfa 10

2 Ana
Kahve Türü:
Arabica &
Robusta

Arabica ve Robusta çekirdekleri
2 ANA KAHVE TÜRÜ: ARABİCA VE ROBUSTA

18. yy.'da Alman bir botanik uzmanı kahvenin anavatanının Yemen olduğunu ve oradan yayıldığını zannediyor. O sebeple Yemen'de yetişen türleri Arabica olarak sınıflandırıyor ve tüm dünya bu şekilde kabul ediyor. Sonradan anavatanın Afrika (Etiyopya) olduğu keşfedilse de tüm dünya Arabica ismini kullanmaya devam ediyor.

Robusta ise aslında Coffea Canephora türü çekirdeklere verilen ve o türlerin özelliklerini vurgulamak için seçilen bir marka adıdır. 19. yüzyılın sonlarında Belçika Kongo'da (Zaire) keşfedilmiştir ve ticari potansiyeli açılmıştır. Mevcut Arabica bitkilerinden daha düşük irtifada, daha yüksek sıcaklıklarda büyüyüp meyve verebilmiştir ve hastalığa daha dirençlidir. Bu özellikler bugün hala Robusta üretiminin çoğunu yönlendiren sebeplerdir ve yetiştirilme biçimi nedeniyle üretimi oldukça ucuzdur.

Son 15 yıl içerisinde enerji içeceklerinin tüketiminin artmasıyla Robusta üretimi de iyi bir ivme kazanmıştır. Arabica üretimi kahve çekirdeği pazarında %65'lerde Robusta ise %34'lerde bir orana sahip. Geri kalan %1'lik oransa diğer türlere aittir.

Sayfa 11

Arabica &
Robusta
Farkları

Arabica ve Robusta arasındaki farklılıklar:
  • Arabica 44 kromozoma sahipken Robusta yalnızca 22 kromozomdur.
  • Arabica türleri ısı değişimleri ve hastalıklara karşı daha hassas olduğundan 850m ile 2200m'de yetişirken Robusta 0–2200 m arası irtifalarda yetişebilir. Yetiştirilmek istenildiğinde 1500 m'lerde de yetiştirilebilir fakat mantıksız olur. 1500 m irtifaya sahip bir çiftlik Arabica yetiştirerek daha fazla maddi kazanç elde edebilir.
  • Arabica daha düşük sıcaklıklarda büyür (genellikle daha yüksek rakımlarla veya gölge ile ilişkilendirilir). Robusta ise ısı değişimlerinden çok daha az etkilenir ve bu sebeple daha yüksek sıcaklıklarda büyüyebilir.
  • Arabica genellikle daha az kiraz üretir. Robusta ise daha fazla kiraz ve dolayısıyla daha fazla tohum ile daha yüksek verime sahiptir; ancak bu, tek tek kirazların o kadar fazla besin alamadığı ve bu nedenle kahvenin genellikle daha düşük kalitede olduğu anlamına gelir.
  • Bir fincan Arabica kahvesinde yaklaşık 100 mg kafein bulunurken, Robusta'da bu miktar 250–300 mg'a kadar çıkabilir.
  • En büyük fark ise asidite, bitter tatlar ve tatlılıktır. Asidite yoksa kahve yavandır, cansızdır ve tekdüze yani sıkıcıdır. Asidite, kahveye canlılık veren aromaları ortaya döken, tat ve aromaları katalizör gibi ortaya çıkaran bir maddedir. Arabica'da asidite ve tatlılık yüksekken Robusta'da bitter tatlar yüksektir. Krema ise Robusta'da daha fazladır.
Kavrulmuş kahve çekirdekleri
Sayfa 12

Yaşam &
Anatomi

Kahve Bitkisinin Yaşamı

Doğal şartlarda kahve ağacı 80 yıla kadar yaşayabilir, fakat çiftliklerde durum biraz daha farklıdır. Nasıl bakıldıklarına bağlı olarak kahve ağacı 20–30 sene kadar yaşayabilir. Bu ağaçlar üç dört yaşına gelene kadar çiçek açmaz. Çiçekler genellikle şiddetli yağışlardan sonra açmaya başlar ve Kolombiya gibi bazı ülkelerde iklim, ağaçların yılda iki kez çiçeklenmesine olanak sunar. Bu da yılda iki kez hasat yapılabileceği anlamına gelir.

Arabica için çiçeklenmeden hasada kadar geçen süre yaklaşık dokuz aydır ve genellikle yılda bir kez hasat edilir. Robusta, iklime ve toprağa bağlı olarak her yıl iki ila üç kez hasat edilebilir.

Elle kahve kirazı toplama
Kahve meyvesi kesit yakın çekim
KAHVE MEYVESİNİN ANATOMİSİ

Kahve kirazlarının içerisinde birçok katman bulunur. Kahve kirazının derisi ekzokarp olarak adlandırılır. Cascara olarak bilinen bu deri, çeşitliliğe bağlı olarak parlak kırmızı, sarı, turuncu ve hatta pembe renkte olgunlaşana kadar yeşildir. Yeşil kahve kirazları, olgun kahve kirazının içindeki tohumlar olan yeşil kahve çekirdekleriyle karıştırılmamalıdır. Derinin altında ise Pulp yani mezokarp katmanı bulunur. Pulp'ın iç tabakası ise Müsilaj olarak adlandırılır. Müsilajın alt katmanı ise Parşömen olarak adlandırdığımız endokarptır. Sonrasında ince bir epidermis katmanı olan Silverskin bulunur.

Sayfa 13

Anatomi
Detayı

Kahve meyvesi kesit diyagramı

Silverskin, kahve çekirdeklerine güçlü bir şekilde bağlanan bir grup sklerenkima hücresidir (kalınlaştırılmış, tipik olarak odunlaşmış duvarlara sahip hücrelerden oluşan bir bitkideki dokuyu güçlendiren hücre). Bu hücreler tohumu desteklemek ve korumak için oluşur. Kavurma sırasında Chaff olarak çekirdekten ayrılırlar. Silverskin'den sonra ise birbirine dönük iki adet kahve tohumunu (çekirdeğini) görebiliriz. Bu tohumlar ise endosperm olarak adlandırılır.

Dünyadaki tüm kahve plantasyonlarında, kahve meyvelerinin genellikle iki tohumu vardır. Ancak, hasatın küçük bir bölümünde (yaklaşık %5'inde), bitkiler sert ve tek çekirdekli meyveler üretir. Şekli ile ünlü bu popüler kahve çekirdeği, birçok farklı isimle anılır: İspanyolcada Caracolillo, İngilizcede Peaberry, İtalyancada Chicco Perla (inci çekirdek), Brezilya'da ise Moka (mocas) adıyla anılır.

Sayfa 14

Kahve
Meyvesinin
Anatomisi

KAHVE MEYVESİNİN ANATOMİSİ

"Çift" çekirdeklerin çoğu düz, dışbükey bir şekle sahipken, Peaberry küçük, düzgün ve yuvarlaktır.

Bu mutasyona neyin sebep olduğu henüz belli değildir. Yetiştiriciler, tek bir tohuma sahip kahve kirazlarının genellikle genç dallarda geliştiğini keşfetmişlerdir. Bazı teorilere göre, bu üreme anomalisi kahve meyvesinin doğal olarak kuvvetli rüzgârlara, yoğun yağışlara veya çiçeğe kısmen zarar veren ve potansiyel gelişimi azaltan mekanik tarım cihazlarına verdiği yanıttır.

Bir diğer teori ise aşılama yöntemiyle üretildiği yönündedir. Ama bizim araştırmalarımız sonucu doğrultusunda bu anomalinin kanıtlanmış bir nedeni bulunmamaktadır.

Genel olarak, fincanda, Peaberry, diğer türlere benzer bir lezzet üretir, ancak genellikle biraz daha karmaşık ve ekşi olur.

Peaberry kahve çekirdekleri
Yeşil kahve kirazları dalda
Sayfa 15–16

Kahve
Türleri
Hakkında
Her Şey

KAHVE TÜRLERİ HAKKINDA HER ŞEY Genel Terminoloji
Türler (Species)
Eşeyli üreyen organizmalarda (yani kahveler gibi daha yüksek bitkilerde) türler, canlı yavrular üretmek için birbirleriyle üreyebilen bireylerden oluşur.
Çeşitlilik (Variety)
Bir botanik çeşitlilik, taksonomik hiyerarşide türlerin ve alt türlerin sıralamasının altında ve biçim sıralamasının üzerindeki bir sıralamadır. (biçim / çeşit / alt türler / türler / cins / vb.) Diğer çeşitlerden farklı bir görünüme sahip olacak, ancak diğer çeşitlerle serbestçe melezlenecektir. Bitki yetiştiricileri tarafından ve resmi metinlerde kullanıldığı şekliyle kültivar ile eş anlamlıdır.
Kültivar (Cultivar)
İnsan etkisiyle ortaya çıkan bir türün ekili çeşitleri. Bu, mevcut kültürlenmiş stoktan veya yabani popülasyonlardan seçilebilir. Bu, özelliklerinde açıkça farklı, tek tip ve stabil olan ve uygun yöntemlerle çoğaltıldığında aynı özellikleri koruyan sistematik kültür bitkileri grubudur.
Hibrit/Melez (Hybrid)
İspanyolcada Hibrido olarak da bilinir. İki bitki veya hayvanın farklı tür, çeşit, kültivar veya soydan yavruları. Melez bir bitki, hibridizasyon (melezleme) adı verilen bir işlemde farklı türlerdeki bitkilerin çapraz aşılanmasıyla oluşturulur. Örneğin Hibrido de Timor (veya Timor Hybrid), Coffea Canephora ve Coffea Arabica (Typica)'nın çapraz aşılanmasıyla oluşturulmuştur.
Çaprazlama (Cross)
İki farklı bireyin planlanmış olarak üremesi/üretilmesi, her iki ebeveynin de genetik materyalinin bir bölümünü taşıyan yavrularla sonuçlanır. Çaprazlamada yer alan ebeveyn bireyler, yakından ilişkili türlerden veya farklı türlerden olabilir.
Kavrulmuş kahve çekirdekleri yığını
Kahve (Coffea)
120'den fazla ayrı türden oluşan ve halk arasında "kahve cinsi" olarak adlandırılan botanik cins. Bunlar genellikle yaprakları karşılıklı, yaprak dökmeyen çalılar veya yatay dallara sahip küçük alt ağaçlardır. Bir çift çekirdek içerirler (yani, "kahve çekirdekleri"). Coffea cinsindeki çoğu bitkinin tercih ettiği habitat tropikal ormandır.
Coffea Arabica
Arabica kahvesinin botanik cinsi ve tür adı. Etiyopya ve Güney Sudan ormanlarında doğdu, daha sonra tohumlarının üretimi için tüm dünyaya yayıldı.
Coffea Eugenioides
Eugenioides kahvesinin botanik cinsi ve tür adı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Ruanda, Uganda, Kenya ve batı Tanzanya dâhil olmak üzere Doğu Afrika'nın dağlık bölgelerine özgü. C. Arabica'nın iki diploit ebeveyn bitkisinden biri olduğu biliniyor. Diğer bir tabirle aynı kromozom takımından iki tane kapsayan hücre ya da canlı organizmadır. C. Arabica'dan daha düşük kafein içeriğine sahiptir.
Coffea Canephora
Robusta kahvesinin botanik cinsi ve tür adı. C. Arabica'dan 100 yıl sonra tanımlanmıştır. C. Arabica'nın iki diploit ebeveyn bitkisinden biri. Batı ve Orta Sahra altı Afrika'da ortaya çıktı. Daha yüksek verimlilik ve kafein içeriği dâhil olmak üzere fiziksel ve kimyasal özellikleriyle Arabica'dan farklı, büyük ölçüde üretken bir ticari ürün.
Sayfa 17–18

Typica
& Bourbon

Etiyopya'daki Yerel Türler / Yabani Çeşitler
Ticari amaçlarla yetiştirilmeyen, halen Etiyopya'da ve C. Arabica'nın yerli olduğu çevre bölgelerde yetişen yabani C. Arabica genotipi. Jimma, Harrar ve Sidamo bölgelerindeki tarlaların resmi koleksiyonlarında tutulan bu tür birkaç bin yabani çeşit, Arabica kahvesi için dünyanın en önemli genetik çeşitlilik kaynağını temsil ediyor. Gelecekteki ıslah programlarının uygulanması ve mahsulün geleceği için kritik öneme sahiptirler.
Geleneksel / Yabani Çeşitlilik (Landrace)
İçinde yaşadığı doğal çevreye uyum sağlayarak, büyük ölçüde doğal süreçlerle gelişen yerel bir evcil hayvan veya kültür bitkisi türü. Genellikle sınırlı olduğu coğrafi bölge için adlandırılır. Bu terim tipik olarak bitki yetiştiricileri tarafından, ekili çeşitlere öncü popülasyonları tanımlamak için kullanılır.
Typica / Bourbon

Etiyopya ve bazı komşu topraklara özgü olan Coffea Arabica, önce anavatanından komşu Yemen'e oradan da dünyaya taşınmıştır. Bugün Typica olarak adlandırdığımız kahveler, Yemen'den ayrılan ve muhtemelen bir kısmı efsanevi keşiş Baba Budan tarafından ve bir kısmı Hollandalılar tarafından Java ve çevresindeki adalara götürülen bitkilerden geliyor. Bourbon dediğimiz kahveler ise Fransızlarla Ile Bourbon'a taşınan bitkilerden kaynaklanıyor. Bu destansı yolculukların her ikisi de çok az sayıda kahve bitkisi veya tohum içermiş olabilir.

Typica
Bu, Yemen'den (muhtemelen Hindistan yoluyla) Java'ya getirilen uzun bir C. Arabica çeşididir. Bugün Java dediğimiz şeye en çok benzeyen bitkiler, 1700'lerin başlarında Java adasından yayıldı. Bronz uçlu genç yapraklara sahip olup, meyveleri ve tohumları büyük olan Typica bitkilerinin nispeten düşük üretkenliğe sahip oldukları ve tüm ana zararlılara ve hastalıklara karşı hassas oldukları bilinmektedir.
Bourbon
Fransızlar tarafından Yemen'den adaya getirilen kahveden Île Bourbon'da (Hint Okyanusu'nda, Madagaskar'ın doğusunda, şimdi Réunion olarak bilinen bir ada) doğal olarak gelişen yaygın bir C. Arabica kültür bitkisi. Belirli alt gruba bağlı olarak, bu kahve kırmızı (Vermelho) veya sarı (Amarelo) olabilir. Bu bitkiler genellikle Typica çeşitlerinden daha geniş yapraklara ve daha yuvarlak meyve ve tohumlara sahiptir. Kökleri daha güçlüdür ve Typica'dan daha dik durur. Tüm önemli hastalıklara ve zararlılara karşı hassastırlar.
Sayfa 18

Typica
Çeşitleri

Typica Çeşitleri:
Java
Yemen'den Java adasına getirilen kahvenin, atası olduğundan şüphelenilen bir Typica çeşidi. Bu bitki Java'dan ilk olarak komşu adaya (Timor) ve daha sonra Doğu Afrika'ya (Kamerun) getirildi ve 1980'de ekimi için izin verildi. O zamandan beri Orta Amerika'da CIRAD tarafından tanıtıldı. Kamerun'da orta derecede verimli ve kuvvetlidir. Java, ince uzun meyve ve tohumlara, bronz renkli genç yapraklara sahiptir.
Maragogype
İlk kez 1870 yılında Brezilya'da fark edilen Typica mutantı. Büyük kirazlar, uzun ve hafif kıvrımlı tohumlar, büyük yapraklar ve nispeten daha düşük üretim verimine sahiptir.
Kent
Büyük olasılıkla Hindistan'daki Kent Estate'te yetiştirilen kahveden çıkan uzun bir Typica seleksiyonu. Hindistan'da 1930'lardan beri yaygın olarak ekilmektedir ve K7 olarak bilinen bu çeşit Kenya'da daha yaygındır. Pas direnci (leaf rust) için seçilen ilk kahve olarak bilinir.
Typica ile aynı aileden olan kahveler:
KonaSan Bernardo AKA BMJ
Blue MountainPache Guatemala
SumatraSan Ramon Pache Comum
CriolloChickumalgur Pache Colis
ArabigoBlawan Paumah Villalobos
Pluma HidalgoSidikalang Amarello de Botucatu
Bergundal AKA K7Garundang K20
Sayfa 19–20

Bourbon
Çeşitleri

Bourbon Çeşitleri:
Bourbon Pointu / Laurina
İlk olarak 1947'de tanımlanan ve Réunion'da meydana gelen doğal bir Bourbon mutasyonu. Bodur bir yapıya ve "Noel ağacı" (sivri) şekline sahiptir. Orijinal Bourbon çeşitlerine kıyasla daha küçük yapraklara ve tohumlara sahiptir. Diğer birçok C. Arabica çeşidinden daha düşük kafein içeriğine ve yaprak pasına (leaf rust) çok duyarlı olduğu bilinmektedir. Bazı Laurina mutantları, kavurma endüstrisi tarafından patentlenen ilk çeşitlerdi.
SL28
Kenya'daki Scott Labs tarafından seçilen ve yetiştirilen, birçok kişi tarafından Bourbon tipi bir çeşit olarak kabul edilen uzun bir çeşittir. Tam olarak bilinmemekle birlikte, göreli kuraklık toleransı nedeniyle Tanzanya'dan getirilen bir Etiyopya seleksiyonu olduğu rapor edilmiştir. Kuvvetli bir şekilde büyür, orta düzeyde verim sağlar ve tüm ana hastalıklara ve zararlılara karşı hassastır. Çoğunlukla Zimbabve'de yetiştirilir.
SL34
Kenya'daki Scott Labs tarafından Bourbonlardan seçilen uzun bir çeşittir. Bazıları onun basit bir Etiyopya seçimi olduğunu düşünse de, bazıları bunun Bourbon'un bir mutasyonu olduğuna inanır. SL28'e göre daha kuvvetli, haşere ve hastalığa daha dayanıklıdır. Bu çeşit, kuraklık ve diğer aşırı iklim koşullarında yüksek verimlilik gösterir. Bronz uçlu geniş yapraklıdır. Kenya'da yetiştirilen başlıca çeşitlerden biridir.
Tekisic
El Salvador'da geliştirilen bir Bourbon seleksiyonudur. Küçük meyve ve tohumlarla kendini gösterir ve düşük verimlidir.
Villa Sarchi
Kosta Rika'da bulunan ve 1957'de yayınlanan cüce bir Bourbon mutasyonu. Zararlıların ve hastalıkların çoğuna duyarlı olduğu bilinmektedir.
Pacas
1949'da El Salvador'un Santa Ana bölgesinde bulunan Bourbon'un cüce bir mutasyonu. Yüksek rakımlarda iyi performans gösterir ve verimlidir. El Salvador'daki Pacamara çeşidini yaratan çaprazlamadaki ebeveynlerden biridir. Tüm temel hastalıklara ve zararlılara duyarlı olduğu bilinmektedir.
Pacamara
El Salvador'da Maragogype ve Pacas arasında bir çaprazlama ile gelişti. Pacas'a benzerliği dolayısıyla, tüm ana hastalıklara ve zararlılara duyarlı olduğu bilinmektedir. Pacamara 1958'de yayınlandı. Genetik olarak değişken olduğundan bitkilerin %10–12'si Pacas'a döner.
Caturra
Dalları arasında kısa boğumlara sahip olan Red Bourbon'un saf cüce mutantı. Oldukça üretkendir ve 1937'de Brezilya'da bulunmuştur. Yaprak ve meyve özellikleri Bourbon çeşitlerine benzer ve kırmızı veya sarı kiraz üretebilir. Bourbon gibi, tüm ana hastalıklara ve zararlılara duyarlı olduğu bilinmektedir.
Mocha / Mokka
Bodur bir yapıya sahip olduğu ve genetik olarak Bourbon'a çok yakın olduğu için Bourbon'un bir cüce mutasyonu olduğu düşünüldü. Yuvarlak kiraz ve tohumlar üretir. Yemen'de yetiştirildi ve Réunion'a getirildi. Adını muhtemelen Yemen'deki Mocha limanından aldı.
Batian
Kenya Kahve Enstitüsü tarafından pas (leaf rust) ve kahve meyvesi hastalığına dayanıklılık için yetiştirilen ve 2010'da piyasaya sürülen, SL28'e benzer özelliklere sahip uzun bir bitki. SL28 ve SL34'ün geri çaprazlanmasıyla geliştirilmiştir. Genç yaprakları morumsu-bronz renkte bulunur.
Bourbon ile aynı aileden olan kahveler:
French MissionMibirizi Ibairi
Yellow BourbonMayaguez Cera
Red BourbonBourbon Chocola Jackson
Orange BourbonSemperflorens Jackson 2/1257
Pink BourbonArusha
Sayfa 21

Typica &
Bourbon
Melezleri

Typica ve Bourbon Melezleri:
Acaia
Ağırlıklı olarak Brezilya'da yetiştirilen seçilmiş bir Mundo Novo çeşidi. Bitki iri meyve ve tohumlara sahiptir.
Mundo Novo
Bu uzun kültivar, 1940'larda Instituto Agronômico de Campinas (IAC) tarafından Brezilya'da Sumatra (Typica) ve Red Bourbon'un doğal melezinden seçildi. İyi bir üretkenliğe sahiptir, ancak ana zararlılara ve hastalıklara biraz duyarlıdır.
Catuai
Brezilya'da Instituto Agronômico de Campinas (IAC) tarafından geliştirilen bir saf soy çeşidi olan Catuai, Mundo Novo ve sarı Caturra arasındaki bir melezden doğmuştur. 1968'de piyasaya sürülen cüce bir boy (Caturra'dan) ve sarı veya kırmızı kirazlar (sırasıyla Catuai-Amarelo ve Catuai-Vermelho) ile ilişkilendirilir. Tüm ana zararlılara ve hastalıklara karşı iyi bir üretkenliğe ve duyarlılığa sahiptir.
Diğer Melezler
MaracaturraOuro Verde
RubiOuro Bronze
Olgun kırmızı kahve kirazları dalda
Sayfa 22–24

Melezler
(Hybrids)

Melezler (Hybrids):
Hibrido de Timor (Timor Hybrid)
Güneydoğu Asya'daki Timor adasında doğal olarak meydana gelen C. Canephora (Robusta) ve C. Arabica (Typica)'nın kendiliğinden melezlenmesidir. Bu "Arabusta" tipi melezler muhtemelen tek bir Robusta bitkisinden kaynaklanmıştır. Yaprak pasına (leaf rust) karşı doğal direnci nedeniyle 1950'li yıllarda Timor'da popüler oldu. Bu melezler 1978'de Timor'da toplandı ve kısa bir süre sonra Sumatra ve Flores adasına dikildi ve o zamandan beri bazı değişiklikler ve mutasyonlar meydana geldi. Bu melezin farklı versiyonları, pas direncini Catimor, Sarchimor ve Colombia gibi yeni çeşitlere aktarmak için ıslah programlarında kullanılmıştır.
Timor Hybrid Soylu Kahveler:
Anacafe 14
Timor Hybrid ile Maragogype ya da Pacamara'nın çapraz melezlenmesi. Yaprak pasına (leaf rust) karşı dayanıklıdır.
Castillo
Kolombiya'da en çok yetiştirilen kahve haline gelen Colombia çeşidinin bir seçkisi. Yaprak pasına karşı dayanıklılığından dolayı Kolombiya'ya tercih edilmektedir.
Catimor
Timor Hybrid ve Caturra arasındaki melezlerden kaynaklanan bir grup saf soy kültivar. 1980'lerden beri yayılmaktadır. Oldukça verimli olduğu ve kahve yaprağının paslanmasına (leaf rust) ve kahve meyvesi hastalığına direnç gösterdiği bilinmektedir. Yaygın olarak bulunan ilk Catimor çeşitlerinden biri 1995 civarında piyasaya sürülen Kosta Rika 95'tir (CR95). Diğerleri arasında Catimor 129 ve Catimor F6 bulunmaktadır.
Colombia
1985 yılı civarında piyasaya sürülen çeşitli Catimorların karıştırılmasıyla yetiştirilen bir çeşittir. Yaprak pasına (leaf rust) karşı dirençli olduğu bilinmektedir. Üreme bileşimi nedeniyle, dayanıklı bir kültivar olarak nispeten kararsız olduğu bilinmektedir. Kolombiya'da bu kahveyi Castillo ile değiştirmek giderek popüler olmuştur.
CR95
Kosta Rika'da 1995 yılında "IHCAFE 95" olarak yayınlanan bir Catimor seleksiyonu. Honduras'taki Instituto Hondureño del Café tarafından geliştirildi.
Icatú
Brezilya'da geliştirilen uzun bir çeşittir. Spesifik bir C. Canephora melezi ile Red Bourbon arasında bir melez. Instituto Agronômico de Campinas (IAC) tarafından 1990'ların başında piyasaya sürüldü. Yapay olarak çift kromozom sayısına sahip bir C. Canephora ile Bourbon Vermelho arasında yapılan ve ardından Mundo Novo'ya geri çapraz geçişin sonucudur. Oldukça verimli olduğu ve yaprak pasına (leaf rust) karşı direnç gösterdiği bilinmektedir.
IHCAFE 90
1980'li yılların başında Honduras'ta yetiştirilen, Honduras'taki Instituto Hondureño del Café'de geliştirilen ve adı verilen bir Catimor çeşidi.
Oro Azteca
Meksika'daki Instituto Nacional de Investigaciones Forestales, Agrícolas y Pecuarias (INIFAP) tarafından seçilen bir cüce Catimor. 1996–1997'de piyasaya sürüldü. Çoğu Catimor'a benzer pas direncine sahiptir. UPOV (Uluslararası Yeni Bitki Türlerini Koruma Birliği) çeşit tanımına sahiptir.
Ruiru 11
1970'lerde ve 1980'lerde Kenya'da bir ıslah programının sonucu olan, 1985'te piyasaya sürülen, elle tozlaşma ile üretilen bir cüce hibrit çeşididir. Zararlılara (pests) ve patojen direncine olan ihtiyaç temel alınarak oluşturulmuştur. Catimor ve K7, Rume Sudan ve SL28 dâhil olmak üzere kahve meyvesi hastalığına dirençli çeşitler arasında bir melezdir.
Sarchimor
Villa Sarchi ve bir Timor Hybrid arasındaki melezlemeden kaynaklanan bir grup saf soy kültivar. IAPAR 59, Tupi veya Obata gibi Sarchimor, kahve yaprağının paslanmasına (leaf rust) karşı iyi bir direnç gösterir; bazıları ayrıca kahve meyvesi hastalığına dirençlidir.
Diğer Timor Hybrid Soylu Kahveler:
Acaia BogorPrada Catiga MG2
ICAFE 95Tupi Selection 9
IHCAFE 90Obata Ateng
IAPAR 59Catrenic Parainema
IPAR 103Paraiso Arla
Tabi RasunaDevamachy Catucai
MarsellesaLempira Catigua Maracatu
Jember / S795
Bu çeşit, 1940'larda Kent ve Coffea Liberica melezleri kullanılarak Hintli yetiştiriciler tarafından geliştirilmiştir. Jember Endonezya Kahve ve Kakao Araştırma Enstitüsü'nün (ICCRI) adını almıştır. Hindistan ve Endonezya'da yaygın olarak yetiştirilmektedir ve başlangıçta kahve yaprağının paslanmasına (leaf rust) karşı bir miktar direnç göstermiştir, ancak bu direncin zamanla azaldığı bildirilmiştir. Bazıları tadını akçaağaç şurubu veya esmer şeker özelliklerine sahip olarak tanımlar.
Diğer Hybrid Soylu Kahveler:
S288S26
KalimasMenado
Kawisari
Sayfa 25

Etiyopya &
Sudan
Kahveleri

Etiyopya ve Sudan Kahveleri:
Gesha
Şu anda Orta Amerika'da yaygın olarak yetiştirilen vahşi bir Etiyopya kahvesi. İsmini, doğduğu düşünülen Batı Etiyopya'da bir kasabadan almıştır. Etiyopya'dan Kosta Rika'daki Centro Agronómica Tropical de Investigación y Enseñanza'ya (CATIE) getirildi. Oradan, Hacienda La Esmeralda'nın Peterson ailesi tarafından ünlü hale getirildiği Panama'nın Boquete bölgesine gitti. Olağanüstü fincan profili ile tanınmaktadır. Yaprak pasına karşı hassastır. Ayrıca Etiyopya'da JARC / EIAR tarafından piyasaya sürülen bir kültivar.
Diğer Etiyopya ve Sudan Kahveleri:
HarrarAwada Rambung
YirgacheffeWenago Tafarikela
DjimmaMechara Dega
LekemptiAlghe Ennarea
SidamoCioccie S6 Dilla
AgaroDalle Ghimbi
MugiAbyssinia USDA 762
WellegaLongberry Harrar Barbuk Sudan
Melka GaweRume Sudan
HaruMelko-CH2 Gera Ababuna
Mettu Tegu